Minister dwingt gemeenten tot nieuwe dure gascontracten, geld gaat naar Rusland

Het ministerie van Economische Zaken & Klimaat gaf de 120 gemeenten in april de opdracht om het lopende contract met Gazprom Energy, de Nederlandse dochtermaatschappij van het Russische staatsgasbedrijf, binnen een half jaar te verbreken.

Minister voor Klimaat en Energie Rob Jetten (D66) wil voorkomen dat Nederlandse gasbetalingen de Russische oorlogsmachine spekken. Maar de opdracht dreigt volgens de NOS een averechts effect te krijgen: Gazprom Energy koopt namelijk - net als Eneco en Greenchoice - gas in op de Europese gasmarkt. Op die spotmarkt, die nog altijd deels wordt bevoorraad door Rusland, mengt Russisch gas zich met Noors, Amerikaans of Algerijns gas. Gemeenten kopen die gasmix in.

Als een gemeente een contract opzegt, waarin jaren terug een lage prijs is afgesproken, moet het op de Europese markt nu voor een veelvoud van de prijs gas kopen. Dan rinkelt de kassa bij de leveranciers, dus ook in Rusland. Maar minister Jetten houdt toch vast aan de opdracht. Hij ziet zich daartoe gedwongen door de Europese sancties die bepalen dat Nederlandse publieke diensten - waaronder gemeenten - geen contracten mogen hebben met Russische partijen.

Gazprom Energy is de volle dochteronderneming van het moederbedrijf uit Moskou en valt daarmee volgens het ministerie onder de sanctiewet. Dat zet de lokale besturen voor het blok. Het aanbod van gas is namelijk schaars. De gemeente Den Haag schreef in de lente een aanbesteding uit en liet die tot eind juli lopen maar kreeg geen enkele reactie. Den Haag heeft bij het Rijk nu uitstel aangevraagd.

Als gemeenten wel een nieuwe leverancier vinden, betalen ze torenhoge prijzen. De gemeenten Arnhem en Nijmegen, die ook de aanbesteding doen voor een aantal kleinere gemeenten, ramen de extra kosten voor alleen de maanden oktober, november en december op 1,7 miljoen euro. In plaats van het Russische Gazprom levert energiebedrijf Eneco in ieder geval vanaf 2023 gas aan zestien gemeenten in de regio van Arnhem en Nijmegen, waartoe ook Zevenaar behoort.

De bureaus die gemeenten begeleiden bij de inkoop, laten aan Nieuwsuur weten dat de opdracht van het Rijk de gemeenten in totaal "tientallen miljoenen" gaat kosten. Sommige gemeenten vroegen het ministerie om compensatie, maar kregen nul op het rekest.